فراخوان مقاله

ستاد بزرگداشت

یکصدمین سالگرد تاسیس شهرداریها

(استان اصفهان)

                غرفه مرکزاصفهان شناسی و خانه ملل در نمایشگاه

              دستاوردهای سازمان رفاهی تفریحی شهرداری اصفهان

                            مکان: مجموعه فرهنگی استاد فرشچیان

به مناسبت 14 تير، بزرگداشت آيينه فرهنگ اصفهان

سيد مصلح‌الدين مهدوي

مركز اصفهان‌شناسي و خانه ملل با همكاري مجموعه تاريخي، فرهنگي، مذهبي

 تخت‌فولاد همايشي به ياد دانشمند فرهيخته مرحوم سيد مصلح‌الدين مهدوي

را با نام آيينه فرهنگ اصفهان در تاريخ پنج‌شنبه 14 تير 1386 ساعت

8 صبح در تالار اجتماعات كتابخانه مركزي شهرداري اصفهان و ساعت 16 در تخت‌فولاد، سالن اجتماعات موزه علوم و فنون برگزار مي‌كند. در آستانه نزديك شدن به اين مراسم چكيده‌اي از زندگي پرافتخار اين مورخ و اصفهان‌شناس بزرگ را به نظر خوانندگان عزيز مي‌رسانيم.

سيد مصلح‌الدين مهدوي، معلم و محقق فرزانه، فرزند سيد محمدتقي ملقب به سيد شهاب‌الدين نحوي اصفهاني از علماي پرهيزگار و اديبي برجسته بود. مادرش دختر علامه فقيد آخوند ملا محمدحسين كرماني از مدرسان و ائمه جماعت و صاحب مسند قضا بود. او در بامداد 15 محرم الحرام سال 1334هـ ق در يكي از محلات قديمي اصفهان به نام بيدآباد در خانداني گرانقدر و اهل علم و پرهيزگاري به دنيا آمد. مصلح الدين در شش سالگي پدر را از دست داد و به وسيله مادرش تربيت شد و تحت سرپرستي مادر و برادرانش كه همه اهل علم بودند، تربيت يافت. دوره ابتدايي را در مدارس جديد اقدسيه و گلبهار گذراند. در آن هنگام مدير مدرسه اقدسيه، مرحوم شيخ محمدحسين مشكات زفره‌اي بود و ناظم آن مدرسه ميرزا نورعلي باشي. مرحوم مصلح الدين مهدوي در شرح احوال خود چنين مي‌گويد: «معلمي داشتم به نام سيد حسن حكيمي كه بسيار مرد محترم و بزرگواري بود. واقعاً علاقمند به شغل و نمونه يك فرد مسلمان بود. بعدها من به دلايلي از مدرسه اقدسيه بيرون آمدم و به مدرسه گلبهار كه در آن زمان از بهترين مدارس اصفهان بود رفتم كه زير نظر مرحوم سيد هاشم عدناني اداره مي‌شد. معلمان اين مدرسه همه خوب و خوبتر بودند. مثل مرحوم آقاشيخ محمدعلي جبل‌عاملي، مرحوم شوندي همداني و ديگر معلمان».

هم‌زمان با تحصيل علوم جديد، شوق يادگيري علوم اسلامي مرحوم مهدوي را به مدارس علميه كشانيد. صرف و نحو، معاني، بيان، فقه و اصول را فراگرفت و سيوطي، مغني و مطول را نزد آقاميرزا محمدعلي معلم حبيب‌آبادي، مؤلف كتاب گران‌سنگ مكارم‌الآثار، خواند. آشنايي با اين مورخ و دانشمند او را به تاريخ و رجال علاقه‌مند ساخت و سال‌هاي بسياري از عمر شريف خود را صرف تحقيق در اين باره كرد. از ديگر اساتيد مرحوم مصلح‌الدين مهدوي در آن دوران مي‌توان از آيت‌الله مير سيد حسن مدرسي، مير محمدصادقي، حاج ميرزا محمدباقر امامي، حاج شيخ محمدعلي كرماني، شيخ محمدحسن قاضي عسكر و كمال‌الدين خوانساري در اصفهان و شيخ محمدحسين فاضل توني و آيت‌الله سيد محمدكاظم عصار در تهران نام برد. بعدها مرحوم مهدوي به مدرسه سعدي، كه در آن وقت زير نظر مرحوم محمدتقي خان صدري اداره مي‌شد، رفت. ناظم اين مدرسه مرحوم سيد علي خان نوربخشي آزاد از شعرا و محترمين اصفهان بود. اين مدرسه معلمان بسيار عالي داشت مثل مرحوم ملا محمدهادي كه از هم دوره‌اي‌ها و همدرسان آيت‌الله ارباب بود. ايشان در خارج از دبيرستان هم در مدرسه صدر در خدمت بعضي از بزرگان تحصيلاتي كرد و در سال 1315 هـ ش به دانشسراي علمي تهران رفت و از محضر اساتيد كسب فيض نمود. او در سال 1316 هـ ش به خدمت نظام رفت و افسر وظيفه شد و در پادگان اصفهان به خدمت مشغول گرديد. او در احوال خود مي‌گويد: «دوره‌اي كه من خدمت كردم، اولين دوره‌اي بود كه خدمت وظيفه افسرها از يك و نيم به دو سال تبديل شده بود. بعد از آن هم سال‌ها به مطالعه و تحصيل در تهران و اصفهان ادامه دادم تا اينكه در سال 1331 هـ ش در آموزش و پرورش تهران استخدام شدم. مدتي در دبيرستان پهلوي تهران تدريس كردم. بعدها به اصفهان منتقل شدم كه بيشتر از همه در دبيرستان ادب مشغول كار بودم». به نوشته مرحوم مهدوي، وي از چند نفر از بزرگان مجتهد و آيات عظام به اجازه روايت مفتخر شده بود كه عبارت‌اند از: شيخ آقابزرگ طهراني، سيد شهاب‌الدين مرعشي نجفي، حاج شيخ محمدباقر كمره‌اي، شيخ محمدعلي عراقي، معلم حبيب‌آبادي، سيد اسماعيل هاشمي، سيد ضياءالدين علامه، حاج سيد علي حسيني اصفهاني مشهور به علامه فاني، سيد محمود شيرازي، حاج سيد مصطفي صفايي خوانساري و حاج سيد محمدعلي روضاتي. ضمناً مرحوم مهدوي از جلسات درسي آيات عظام ميلاني و شيرازي در مشهد نيز سود جسته بود. مرحوم مصلح‌الدين مهدوي سي و چند سال از عمر خود را با اشتياق و پشتكار فراوان در راه تعليم و تربيت صرف كرد. ايشان پس از بازنشستگي اوقات خود را صرف تحقيق و تأليف كرد و با كوشش بسيار آثار ارزشمندي درباره امامان شيعه، دانشمندان، شخصيت‌هاي علمي و فرهنگي شيعه و فرهنگ و هنر اصفهان به رشته تحرير درآورد. تاكنون بيش بيست و شش كتاب و مقاله نامبرده به شرح ذيل انتشار يافته است:

1. ابطال الصفا: درباره اسامي شهداي واقعه جانسوز كربلا
2. ارمغان اصفهان: شرح حال مرحوم آيت‌الله حاج مير سيد علي بهبهاني
3. بيان المفاخر: در شرح حال حاج سيد محمدباقر حجت‌الاسلام شفتي و خاندانش، 2 ج
4. تاريخچه شهر سامرا
5. تاريخچه محل خواجوي اصفهان
6. تاريخ علمي و اجتماعي اصفهان در دو قرن اخير، 3 ج
7. تذكره شعراي معاصر اصفهان: شرح حال و نمونه اشعار 486 نفر از شعراي اصفهان
8. دانشمندان و بزرگان اصفهان يا تذكره القبور
9. رجال اصفهان: حواشي بر تذكره القبور علامه مولي عبدالكريم گزي
10. زندگي‌نامه آيت‌الله بروجردي
11. زندگي حضرتين عسكريين عليهم السلام
12. زندگي‌نامه علامه مولي محمدباقر مجلسي، 2 ج
13. زندگي امام محمدباقر(ع)
14. سيري در تاريخ تخت‌فولاد يا لسان الارض، شرح تاريخچه قبرستان تخت‌فولاد و تكايا و مدفونين در آنجا
15. شرح حال شهيد اصفهاني حاج ميرزا ابوالحسن آل‌رسول موسوي و خاندان ايشان در تحفه الابرار
16. شرح حال چهار نفر از خاندان مرحوم حاج محمدابراهيم كلباسي
17. شرح حال آيت الله الظمي نجفي مرعشي، در هفته‌نامه نويد اصفهان
18. شرح حال آقا شيخ محمدرضا نجفي، در مجله نور علم قم
19. شرح حال حاج سيد محمدباقر شفتي، در مجله نور علم قم
20. شرح حال مرحوم حاج آقا حسين عمادزاده اصفهاني در هفته نامه نويد اصفهان
21. شرح حال حاج شيخ مرتضي مظاهري در هفته نامه نويد اصفهان
22. شرح حال مرحوم سيد كريم نيك‌زاد حسيني دهكردي در هفته نامه نويد اصفهان
23. غايه الامال و الاماني: شرح حال سيد هاشم بحراني در مقدمه كتاب لوامع النورانيه
24. عطيه الجواد و كلمات قصار حضرت جواد الائمه(ع)
25. محيط ادب: فهرست اجمالي مدارس ديني قديمي و جديد اصفهان
26. يك دوره پنج جلدي تعليمات ديني با مشاركت عده‌اي از همكاران براي دبيرستانها.

آثار بسيار ديگري از استاد مهدوي به جا مانده كه هنوز به زيور چاپ آراسته نشده است. از جمله:

1. امام‌زاده‌هاي اصفهان و توابع: بررسي نسب و تاريخ امام‌زاده‌ها و بناهاي مدفون در آنها
2. تاريخ علما و محدثين اصفهان
3. تاريخ كاظمين
4. خاندان خجنديان
5. رساله تاريخچه زندگاني باقرخان خوراسگاني با صفحه‌اي از تاريخ اصفهان در عهد زنديه
6. در فدك و سير تاريخي آن
7. شرح حال معصومين (ع) و كلمات قصار آنها در چهارده مجلد كه تنها دو جلد آن چاپ شده است.
8. الحائريون در ذكر جمعي از علماي مدفون در كربلا
9. در تاريخ تشيع مردم اصفهان

بيشتر آثار چاپي و خطي مرحوم مصلح الدين مهدوي مربوط به تاريخ علمي و فرهنگي و مشاهير اصفهان شامل فقها، محدثان، مفسران، ادبا، عرفا، مورخان و شعرا است. وي به زنده نگاه داشتن و معرفي خدمات صادقانه بزرگان دين و فرهنگ علاقه‌مند بوده است؛ ولي چون هر روز شاهد تخريب مزارات و مقابر معاريف و دانشمندان بود از اين مسأله دل پر رنجي داشت و با ديد تيزبين خود آثار جبران‌ناپذير اين خسارت فرهنگي را مي‌ديد دست به تأليف كتابي متعددي در اين زمينه زد مانند مزارات اصفهان ؛دانشمندان و بزرگان اصفهان مدفون شده در تخت فولاد.

ويژگي‌هاي كار استاد مصلح‌الدين مهدوي در اين بود كه بسياري از مزارات را شناسايي كرده و از نزديك مشاهده نموده است. وي از كمك افرادي چون مرحوم بهشتيان برخوردار بود و ياد و خاطره فرهيختگان مدفون در اين مزارات را جاويدان نگاه داشته است. البته ناگفته نماند كه به همت شهرداري اصفهان تحولي در مرمت و بازسازي تخت فولاد به وجود آمد. در ضمن مركز اصفهان‌شناسي و خانه ملل به مناسبت 14 تير، بزرگداشت آن مرحوم، دو جلد از آثار ايشان را به شرح زير به چاپ رسانده است:

1. اعلام اصفهان (حروف آ و الف) زندگي‌نامه‌هاي دانشمندان و بزرگان اصفهان
2. اصفهان، دارالعلم شرق كه مدارس ديني اين شهر را در طول تاريخ بررسي كرده است.

 سرانجام در چهارم تير ماه 1374 هـ ش مطابق با 26 محرم الحرام 1416 هـ ق استاد مصلح الدين مهدوي بدرود حيات گفت و در تكيه مهدوي تخت فولاد اصفهان در كوچه روبه‌روي غسالخانه قديم، كه اكنون به مخابرات تبديل گرديده است، به خاك سپرده شد. روحش شاد و يادش جاويدان باد.

همایش تخصصی خرداد ماه ۱۳۸۶

مرکز اصفهان شناسی و خانه ملل

با عنوان

امکانات و محدودیتهای فرهنگی

اصفهان - فرایبورگ

با سخنرانی: دکتر محمد صلواتی

(استاد دانشگاه کالسروحه آلمان)

زمان:۹/۳/۸۶ ساعت ۱۷

مکان:اصفهان . خیابان محتشم کاشانی.مرکز اصفهان

شناسی و خانه ملل

                                 مرکزاصفهان شناسی وخانه ملل برگزار کرد.

                                     اصفهان از نگاه یک فیلمساز اصفهانی

                   با حضور:

رضا ارحام صدر: هنر پیشه اصفهانی

محمد علی نجفی: کارگردان سریال سربداران

غلامرضا مهیمن: کارگردان اصفهانی

                  مجری برنامه : فرید صلواتی

زمان:۳۰/۲/ ۸۶        مکان:تالار اجتماعات کتابخانه شهرداری اصفهان

همایش اردیبهشت ماه مرکز اصفهان شناسی

و خانه ملل با عنوان

(اصفهان. از نگاه فيلمساز اصفهاني)

با حضور آقایان:

محمد علی نجفی/ زاون قوکاسیان/

رضا مهیمن

برگزار میگردد.

زمان: یکشنبه.۳۰/۲/۸۶ ساعت ۳۰/۱۶

مکان: تالار اجتماعات کتابخانه مرکزی

شهرداری اصفهان

مرکز اصفهان شناسی و

خانه ملل

به زودی همایشها و

برنامه های

جدید خودرا

به دوستداران شهر

اصفهان تقدیم میدارد.

? دیوار خشتی بلند

از بلبشو و شلوغی و بوق و ترافیک خیابان محتشم کاشانی (دقیقی) ناگهان دیوار خشتی و گلی بلند توجهت را جلب می­کند و تو را به یاد ارگ بم و دژهای دور شهرهای قدیمی می­اندازد و تو را به تعجب وا می­دارد که در بین این همه ساختمانهای مدرن خیابان محتشم کاشانی (دقیقی) این دیوار اینجا چه می­کند در صورتی که واقعیت آن اینست که این ساخمانهای مدرن دور تا دور این عمارت زیبا چه می­کنند و آن را زندانی کرده­اند. در پایین این دیوار تابلوی مرکز اصفهان شناسی و خانه ملل وابسته به سازمان رفاهی تفریحی شهرداری اصفهان توجهت را جلب می­کند، از کنجکاویت کاسته می­شود و با خود می­گویی شاید در پس این دیوار، تاریخی نهفته است، شاید هم با تاریخ اصفهان بی­ارتباط نباشد. وارد کوچه کنار دیوار خشتی می­شوی ناگهان به در قدیمی می­رسی با کلونها و گلمیخ­های قدیمی. آنقدر از این در لذت می­بری که گویا فکر می­کنی در گالری نقاشی و هنرهای تجسمی هستی و شاهد دری زیبا با تاریخی معین که برای بازدید عموم به نمایش گذاشته­اند. جالب­تر از آن 2 فرهنگ متفاوت نظرت را جلب می­کند. کلون در از تاریخی و زنگ و آیفون از تاریخی دیگر. نمی­خواهد زنگ بزنی وارد شو. اینجا در بروی همه باز و گشوده است. وارد فضای تاریکی می­شوی اگر با فضای معماری گذشته آشنا نباشی با خود می­گویی این دیگر چه جای تاریکی است. البته تقصیر نداری چون این فضا می­خواهد تو را آماده فضایی دیگر کند.

به سمت چپ می­پیچی. وای خدای من، این چه فضای دیگر است؟ با اینکه این فضا برای تو ناشناخته است ولی احساس صمیمت و دوستی و آشنایی می­کنی گویا به این مکان تعلق داری. پنجره­ها، دیوارهای خشتی ، درخت انار، کاج بلند، درخت انجیر، درخت به و درخت انگور همه و همه به زیبایی این ساختمان کمک کرده­اند، در ته حیاط، دیوارچه­ایی توجهت را جلب می­کند این دیگر چیست؟ به طرفش می­روی، چه جالب، چرخ

چاه است، به درونش نگاه می­کنی، گویا تاریخی را در خود پنهان کرده است. نمی­توانی از آن آب بکشی فقط می­توانی از آن لذت ببری اگر آب خوردن می­خواهی در گوشه دیگر حیات آب سردکن گذاشتند می­توانی آب سرد نوش جان کنی. چقدر در این ساختمان فرهنگها متفاوت است، چرخ چاه، آب سردکن، آیفون، کلون در، کولر گازی و... به اطرافت نگاه می­کنی از خود بی خود می­شوی. دلت می­خواهد ساعتها به این بنای زیبا نگاه کنی و اشک بریزی و خدا را شکر کنی که این ساختمان هنوز پابرجاست.

این عمارت 2 فرهنگ معماری را به تو نمایش می­دهد یکی معماری صفوی که در جنوب ساختمان واقع است و دیگری معماری قاجاریه که در سمت شمال می­باشد.

شاید کمی تعجب برانگیز باشد ولی این 2 فرهنگ هم آنچنان بی­حکمت نیست زیرا در گذشته مانند حال نبوده که آنقدر امکانات گرمایی و سرمایی باشد برای همین ساکنین آن دوران در فصل زمستان به قسمت قاجاریه که فضای کوچکتری بوده است می­رفتند چون در زمستانها به این قسمت بیشتر آفتاب می­تابیده است ولی برعکس در فصل تابستان ساکنین به قسمت صفویه کوچ می­کردند چون کمتر آفتاب می­تابید و خنک­تر بوده است.

سکوتی زیبا بر این فضای اصفهان شناسی و خانه ملل حاکم است، گویی که هیچکس در این ساختمان نیست در صورتی که در این جا پر است از کار و تلاش و علاقه. اینجا ساعت مطرح نیست عشق به اصفهان مطرح است.

 به هرکس که در اطاقهای تودرتو اصفهان شناسی مراجعه و سوال کنی از هیچ کمکی به تو دریغ نمی­کند.

از دیگر جاهای زیبای مرکز، کتابخانه مرجع می­باشد که اکثر کتابهای موجود آن نفیس است. خود مکان کتابخانه نیز از جاهای بکر این عمارت می­باشد که محققین و دانشجویان می­توانند از این امکانات کتابخانه استفاده کنند. دیدنی وقتی است که خارجیها و فرنگی­ها از این مرکز بازدید می­کنند. همانگونه که با میدان امام و عمارتهای اطراف آن برخورد می­کنند با این مرکز برخورد می­کنند. آنقدر عکس و فیلم می­گیرند که نگو و دائم سوال می­کنند که چطور زودتر با این مکان آشنا نشده­اند.

و اما از مهمترین کارهای اجرایی مرکز اصفهان شناسی و خانه ملل عبارتند از :

چاپ کتاب که شامل :

1- ترجمه محاسن اصفهان، 2- تذکره مأثر الباقریه، 3- ادیب ماندگار، 4- فرهنگ مردم اصفهان، 5- تجلی فضائل ، 6- هدیه العباد، 7- بازار بزرگ اصفهان. 8- جغرافیای تاریخی اصفهان،9- ره آوردایام

همایش ها:

همایشهای ماهیانه و فصلی و عمومی و تخصصی که در هر ماه و هر فصل برگزار می­شود که با استقبال بسیاری از اساتید، محققین، دانشجویان و ... مواجه است.  

منتظر شمائیم به مرکز اصفهان شناسی بیایید، از دیدنتان خوشحال می­شویم. یک چایی با هم می­خوریم و از تاریخ اصفهان و فرهنگ مردم اصفهان و از تجربیات شما در این زمینه استفاده می­کنیم.

             نمایی از مرکز اصفهان شناسی

                             و خانه ملل